الشيخ السبحاني

93

قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى)

صندلى فشرده مىشوند . با اين كه جهت اين ضربه با ضربهء اولى تفاوت دارد ؛ ولى چون هر دو از تغييرات سرعت ناشى گشته‌اند ، بنا به تعريف ، شتاب ناميده مىشوند . 3 . نيروى جنبشى يا انرژى سينيتيك در مثال بالا وقتى كه مانع جلو اتوبوس ظاهر شده و راننده ترمز مىكند با اين كه چرخ‌ها از حركت باز مىمانند ، لكن اتوبوس متوقف نگرديده بلكه با صدايى گوش خراش ، كه همگان را متوجه حادثه مىسازد ، روى زمين كشيده شده و اثر سياهى از خود باقى مىگذارد كه معمولًا افسران راهنمايى از روى آن ، ميزان سرعت وسيلهء نقليه را تشخيص مىدهند . نيرويى كه باوجود توقف چرخ‌ها ، ماشين را به جلو مىكشاند ، « نيروى جنبشى » نام دارد كه هم‌زمان با حركت اتوبوس در آن ذخيره شده و تا از بين نرود اتومبيل نمىايستد ، در اين جا نيروى جنبشى بر خلاف ميل راننده مىخواهد از كم شدن آنى سرعت جلوگيرى كرده و هم چنان ماشين را به جلو براند . در همان مثال بالا چنان‌چه قبل از توقف كامل ، مانع مزبور از جلو اتوبوس رد شده و راننده بخواهد با تعويض دنده و فشردن گاز سرعت بگيرد همان نيرويى كه سرنشينان را به عقب پرتاب مىكند به تمام ذرات اتوبوس هم وارد شده و مىخواهد ماشين را هم به عقب پرت نمايد ؛ يعنى مىخواهد نگذارد سرعت اتوبوس اضافه شود . در اين جا نيروى جنبش باز هم بر خلاف ميل راننده از زياد شدن آنى سرعت جلوگيرى كرده و مانع افزايش سريع سرعت مىشود . بنابر اين ، هر جسم اعم از اين كه به‌طور مستقيم يادورانى حركت نمايد متناسب با سرعت و وزنى ( جرمى ) كه دارد ، نيرويى در آن ذخيره مىشود كه هم با افزايش سرعت و هم با كاهش سريع آن مخالفت نموده و سبب مىشود سرعت متحرك به تدريج زياد و يا به تدريج كم شود و اين موضوع اساس چرخ